De bevrijding van Lorraine en Elzas


Operatie Nordwind



Het toegangshek van concentratie kamp Natzwiller-Struthof

Inleiding


In 2005 brachten wij onze vakantie door in Lorraine. We hebben in het noorden van Lorraine en de Elzas veel gezien van de bevrijding en de daarop volgende operatie Nordwind van de Duitsers. Met o.a. foto's van Haguenau waar een aflevering van Band of Brothers zich afgespeeld heeft, de plaats waar de oversteek van de rivier plaatsvond, de echte huizen waar Easy company in gezeten heeft.
In 2006 was onze vakantie in het zuiden van de Elzas, toen hebben we de slag om Colmar, het laatste deel van de Elzas dat bevrijd werd, bekeken.

We hebben de bevrijding van Lorraine en de Elzas in drie stukken verdeeld. Een deel over de bevrijding, een deel over operatie Nordwind en een deel over de laatste loodjes: de zak van Colmar.

Lorraine en Elzas

In 1870 werden Elzas en Lorraine bij Duitsland ingelijfd. Dit duurde tot het einde van de eerste wereldoorlog, toen gingen Elzas en Lorraine terug naar Frankrijk. Doordat beide landen vonden dat Elzas en Lorraine bij hun land hoorde bleef de sfeer gespannen. Frankrijk begon met het bouwen van de Maginot linie om een eventuele aanval van Duitsland af te kunnen weren. Als antwoord bouwde Duitsland de Siegfried linie.
Bij de verovering van Frankrijk in 1940 ging Duitsland echter via Nederland en België om de Maginot linie heen. Zo hoorde Elzas en Lorraine in 1940 weer bij Duitsland. Mannen uit deze gebieden moesten ook dienen in het Duitse leger.

Wat vooraf ging

Graf van een Amerikaanse soldaat met Medal of Honor De Britse 21st Army Group onder leiding van veldmaarschalk Bernard L. Montgomery zat aan het front boven de Ardennen.
Daaronder zat de 12th Army Group onder leiding van luitenant generaal Omar N. Bradley. De 12th Army Group was onderverdeeld in de 1st US Army die de Britse 21st Army Group bijstond en het 3rd US Army onder commando van generaal Patton.
Nog zuidelijker was de 6th Army Group onder leiding van generaal luitenant Jacob L. Devers. Dit was weer onderverdeeld in het 7th US Army onder commando van generaal Patch en het 1ère Armée Française onder commando van generaal Jean de Lattre de Tassigny.

Terwijl de Engelsen noordwaarts gingen richting België en Nederland, gingen de Amerikanen oostwaarts naar de Rijn. Zo stonden ze september 1944 uiteindelijk voor de Vogezen om de Elzas te kunnen bevrijden die aan de Rijn grenst. Het Amerikaanse leger werkte hier samen met het Franse leger. Het leger bleef twee maanden voor de Vogezen liggen om Noord-Afrikaanse troepen aan het leger toe te voegen.
De Duitsers hadden troepen verplaatst vanuit Lorraine en Elzas naar het Ruhrgebied. Er kwamen geen nieuwe troepen voor in de plaats dus het gebied moest met minder man verdedigd worden. De Duitsers hadden twee verdedigingslinies aangelegd: één aan de voet van de Vogezen en één op de toppen.

In het noorden van Lorraine en de Elzas vocht het 3rd US Army. In het midden, dwars over de Vogezen, zat het 7th US Army en in het zuiden zat het 1ère Armée Française.
Het 1ère Armée Française gingen onder de Vogezen langs de Elzas in. Hun opmars ging gemakkelijk en ze bereikten als eerste de Rijn op 19 november 1944. Gebrek aan mankracht en materieel zorgde echter voor oponthoud voor de verdere opmars.
Brug type 'Arromanches' Generaal Leclerc (echte naam: Philip de Hauteclocque) gaf de 2eme Division Blindée, onderdeel van het 7th US Army, opdracht om via kleinere wegen door de uitlopers van de Vogezen via Dabo door te stoten. Dit ondanks de haarspeld bochten en de hevige regen van voorgaande dagen. Ze zouden waarschijnlijk via deze route beter vooruit komen dan via de hoofdwegen die vol versperringen zouden zijn.
In minder dan een maand bereikten de geallieerden op twee plaatsen de Rijn en hadden ze de belangrijkste plaatsen Metz, Belfort, Mulhouse en Strasbourg bevrijd.

In een gebied rond Colmar verzamelden de Duitsers zich om Elzas opnieuw te veroveren. De Fransen en Amerikanen hadden niet veel munitie meer en waren vermoeid, dus ze kregen het laatste stuk nog niet bevrijd. Inmiddels speelde de slag om de Ardennen zich af wat tot gevolg had dat de bevoorrading in de eerste plaats daarheen ging.
Op 20 januari startte het offensief om de zak van Colmar weg te werken en daarbij zo min mogelijk Duitsers te laten ontsnappen. Er werd vanuit het noorden en het zuiden aangevallen om zo aan beide kanten een wig te slaan tussen de Duitsers en de Rijn, waardoor terugtrekken onmogelijk zou worden. De Duitsers kregen op 27 januari toestemming om over de Rijn terug te trekken en al het gebied in de Elzas prijs te geven.
Op 9 februari bliezen de Duitsers bij Chalampé de laatste brug over de Rijn in dit gebied dat ze nog hadden, op. 16.000 Duitsers waren krijgsgevangen gemaakt en 20.000 gedood maar 50.000 hadden er kunnen ontkomen.

De bewaking van de bunker van de Maginot linie Vanwege de slag om de Ardennen was generaal Patton met zijn 3rd US Army naar het noorden getrokken om de gebieden daar te ontzetten. De 7th US Army moest dus een groter front verdedigen waardoor de verdedigingslinie vrij dun werd.
Na de mislukte slag om de Ardennen dacht Hitler nog een kans te maken met operatie Nordwind. De Duitsers vielen vanuit het noorden Elzas en Lorraine weer binnen. De 7th US Army moest zich terugtrekken tot aan de rivier de Moder. Op 15 maart werd de actie gestart om het noordelijk gebied weer te bevrijden.

Klik op de links boven aan de pagina en waan je op de slagvelden van Lorraine en de Elzas